Budur Oyunun Kuralı / M. Hakkı Yazıcı

Budur Oyunun Kuralı

Rüyalarımdan uzun metrajlı bir film yaptım
Esas oğlan ben, senarist ben, rejisör ben, 
Prodüktör yine ben,
Gişesi yok, tek seyirci yine ben.
Konu biraz hüzünlü
Komedi değil, dram değil,
Aksiyon var, ama aksiyon filmi değil,
Trajikomik de değil,
Türü bozuk bir film işte…
Elimde kalan kapı kolu
Açılamayan gelecek kapısı
Kaf dağının ardında kalan umutlarım
Yağmurunu salmadan geçen bulutlar
Başucumda sallanan serum şişesi
Böğrümde koşan atlar
Dışarıda pabucu yarım, çık dışarı oynayalım
Diye seslenen bir bahar havası
Televizyonda zeybek havası
Çöküldü mü kalkılmalı efem, d’il mi ama?
Budur oyunun kuralı.
Haydin efeler!

21 Ağustos 2014, Moskova

Evimize bir güneş aldık / M. Hakkı Yazıcı

Evimize bir güneş aldık / M. Hakkı Yazıcı 

Evimize bir güneş aldık

Bizi ısıtsın, aydınlatsın diye odamızı

O da bizimle yaşıyor

Bir masrafı yok

Sofraya ilave bir tabak daha, hepsi bu

Beraber yatıyor, beraber kalkıyoruz.

Dün akşam balkonda

Birlikte ayı, yıldızları seyrettik

İçtik, şarkılar söyledik

Dünya hallerini konuşup, dertleştik

Zalimlerin zulmünden başlayıp,

İstanbul’un güzelliğine,

Savaşların kötülüğünden, aşklara kadar,

Her şeyden konuştuk.

Meğer o da aşıkmış

Kime diye ısrar ettim, söylemedi

Ne diyelim Allah sevdiğine kavuştursun

Bilmezdim, onun da zaafları varmış

Kar yağarken güneş erirmiş

Yanlışlardan hayıflandım

Dert etme, dedi, ama sanki

Aksine dert et gibi söylemişti

Bazen, dedi, bulutlar yolunu şaşırır

Topraklar suya hasretken

Denizleri sularlar

Bazen, bir günüm bir öncekine

Benziyorsa bozuluyorum, dedim

Terakki lazım, terakki, dedi.

Yüzüne baktım

Sanki karşımda bilge bir dede oturuyordu

İçtikçe güzelleşti.

Geç vakitte yattık, hemen uyumuşuz

Sabah öperek uyandırdı beni güneş

Bugün bayram,

Bak, İstanbul'da bir asude sabah

Aç pencereni, dünyayla seviş, dedi

Bugün hiç olmazsa dertlerini evde bırak

Çık parklarda, deniz kenarında dolaş.

Derin nefes al, kuşları dinle.

Kafanı pisliklerden arındır, dedi.

Miskinlik bu ya,

On dakikalık şekerlemeye tav olup

Yorganı başımdan çektim, biraz daha uyudum

Sonra kalktım, perdeleri, pencereleri açtım

Güneş çoktan uyanmış

Göz kırpıyordu tepelerin arkasından

Halbuki çilli horoz da kaç kez

Haber vermişti sabahı

Kuşlar sabah telaşındaydı

Simitçi üç kez geçmişti sokaktan

İçimde bir his, bir sevinç var

Güzel bir gün olacak bugün, güzel.

28 Temmuz 2014

Veda / M. Hakkı Yazıcı

 

Veda

Veda etmek kolay değil. Biliyorum, kesinlikle kolay değil.

Öyle değil mi?

Ama galiba bazen cesaret edip veda etmek gerekiyor. Bir şeylerin iyi gitmediğini fark ediyorsan, ama buna rağmen idare ediyorsan; kötü…

Kar mıdır, yoksa zarar mıdır hanemize yazılan?

Ayrılmayıp da biraz daha mı denesek, diye düşünmeye başlamışsan; kötü…

Yüreğin muhasebecisi ile tartışıp üste çıkmakmış veda.

D’il mi ya?

“Gitme zamanı gelmişse 'dur' demenin; zaman geçmişse 'dön' demenin ve aşk bitmişse 'yeniden' demenin hiçbir anlamı yoktur,” dememiş mi Marquez?

Zordur veda etmek. Zor,…Ama sonunda ettiiim!...Ettim işte.

Hatırlıyor musun? Demiştim de inanmamıştın. Var ya demiştim... O gün işte,.. Öyle bir veda ederim, ederim ki, nasıl kanatlandığımı gözlerinle görürsün. Bir Şagal tablosuna bakar gibi bakakalırsın arkamdan bana…

Ve işte, varlığımın kıymetini bilmeyen seni yokluğumla baş başa bırakıyorum.

Ama niye, ne oldu, deme. Düşün biraz. Her şey hiçbir şeyden çıkıyor, oysa her şeyde hiçbir şeye yer yok...

Var mı öyle, hiçbir şey diye bir şey!?..

Meseleleri mesele etmezseniz ortada mesele kalmaz?

D’il mi ya?

Ama öyle kolay değil.

Ben diyordum gözlerin, sen diyordun sözlerin. Ben diyordum gökkuşağı, sen diyordun yağmur, çamur.

Ah şu ertesiler yok mu, ertesiler, Öteleten yaşamı ertesilere…

Her karar bir vazgeçiş. D’il mi ama?

Hayat baki…

Neyse ki dışarıda hava güzel, sahil boyu yürüyorum.

Kuzguncuk’ta kızlar, pencerelerin önünde oturmuş; kaçamak bakışlarında delikanlıların yeni bir hayat arıyor gözleri.

Hava güzel derken güneş, aniden saklanıyor bulutların arkasına. Ortalığı bir serinlik kaplıyor. Daha bir saat önce bahar gelmiş diye seviniyordum.

Kış, kışt kışt! Git artık, yeter. Bak görmüyor musun, çiçekler açmış; bahar kapıyı zorluyor... Hadi git, seneye görüşürüz artık.

Göğsümü yalıyor bir esinti. Hey rüzgar, sen hangi rüzgarsın? İncinmiş ruhumun ilacı mısın yoksa?

Hava öncesine göre biraz serinlemişti, ama sokak iyi gelmişti.

Çok mu aç gözlüyüm? Sokakta olan her şeyi çok seviyorum.  Hele güneşli bir bahar gününde,.. çiçekleri, ağaçları, denizi; sokak eylemlerini, sokak kedilerini ve sokak şarkıcılarını...

Düşüncen terk etmiyor beni. Şimdi yalnızım…

Yalnızım işte! Hep peşimden koşup gelen gölgem de olmasa…

Seni bir kez yüzüstü bırakmışsa birisi, kuşkusuz bir kez daha bırakacaktır....Gidene hoşça kal diyebilmek de bir meziyettir...

Kapıyı çekip, inerken basamaklarından merdivenlerin kuşkusuz makus talihimdi, tarihimdi düşündüğüm. Yakıştıramıyorum kendime şakaklarımdaki akları, yüzümdeki kırışıklıkları.

Yaşlandıkça zaman konusunda daha hasis oluyor insan. Boşa geçen, harcanan zamanlara daha çok acınıyor.

Bu kadar mı haindi geçen yıllar, nedir alıp veremediği benimle.

Unutamadığım aşklarım?

Biliyor musun, kızıyorum sana. Kıyıya vurup, uzaklaşan dalgalar gibisin. Dostluğun karanlıkta kaybolan mavnalardan ışığını esirgeyen dolunay gibi…

Demek ki sen de bulutların arkasına gizlenen, sonrasında kesilip yıldız yapılan eski aylardansın.

İşte veda ettim sonunda. Bir Şagal tablosuna bakar gibi bakakalırsın arkamdan bana, demiştim de çok gülmüştün.

Şimdi aşkta mesafe var.

Aşk, seni kanatlandırır; uçarsın ya da uçamazsın…Artık bu senin bileceğin bir iş…

Uçamazsan kanadı olup da uçamayan kuşlardan biri olarak tarihe geçersin.

Evet, zamanı gelmişti. Gelmişti de, geçmişti bile.

Sana sırtımı döneceğim.  yürüyüp uzaklara gideceğim.  Farkına vardığında, çok arayacaksın bende kalan kalbini.

Hava serinledi. İster misin bir de üstüne yağmur yağsın. Kapalı bir yer bulup oturmakta fayda var.

Anlamıyorsun değil mi? Gönül yorgunuyum.

Sığmıyor bedenime bunca farklı hayat.

Oysa ne güzeldi seninle yürümek, deniz kenarında gezinmek;… gezinmek hayallerin kıyısında; inmek, çıkmak dalgalarla…

Her günümüz iyi değildi kuşkusuz. Ama her günün içinde iyi bir şeyler vardı.

Hayatımın sonbaharında seni kucaklamıştım ilkbahar gibi. Bana yeni ümitler getirmiştin.

Hani bir keresinde sormuştun, seni ne üzer diye.

Hani sararmış, kurumuş yaprakların dökülmesi değil de, kurumamış yaprakların vakitsiz dökülmesi, demiştim.

Sen de oturup ağlamıştın.

Güneş iyice çekildi. Hava serinledi. Güzel bahar günü yavaş yavaş yerini serin bir akşama bıraktı.

Yürümenin de keyfi kalmadı. Yolumun üzerinde bir çayevi bulsam, içeri girip sıcak bir çay içsem, biraz dinlensem.

Ben çayımı yudumlarken mesela sen arasan?

Bir arasan?..Hiç olmazsa bir mesaj yollasan? Nerdesin desen. Hava serin gibi, üşüyor musun, diye sorsan.

Biliyorsun zor bir şey veda.

Dahası kahrolsun elveda!

Moskova, 26 Mayıs 2014

Anlat Bana Zeytin Ağacı

Anlat Bana Zeytin Ağacı (1)

Manisa’da, Zeytinliova’da

Yaşı on asırı aşkın bir zeytin ağacı,

Benim sevgili zeytin dedem,

Diğer ağaçlara ayıp olmasın diye

Kasabanın ismi değişse, dedi.

Ova da ona uydu,

Dağlara ayıp olmasın diye…

Zeytin ağacı, biz, dedi

Diğer ağaçlarla kardeş gibi yaşarız onca zamandır

Ova da dedi ki ben de hakkı yenmesin isterim

Bana sularını gönderen şu karşıdaki dağların.

***

İşte bana her şeyi anlatan,

Her şeyi bilen

Bu zeytin ağacıdır.

***

Zeytin dedem, diye başladım;

Bana yarenlik edecek biri lazım

Uzanıp, sırtımı vereyim yaşlı gövdene

Sığınayım ulu gölgene

Rüzgarda hışırdayan yapraklarının serinliği

Ferahlatsın içimi.

Sonra usul usul anlat bana

Neler oldu?

Nedir bu işler?

Çok sorum var sana

Tek tek sorayım,

Usul usul anlat bana.

Tanrı sevdiği insanları

Zeytin ağacı olan yerlerde yaşatırmış,

Daha çok sevdiklerinin ise

Zeytin ağacı olurmuş...

Doğru mu?

Peki, öyleyse, yani doğruysa

Böyle bereketli topraklarda

Onca yoksulluk, onca dert niye?

İnsanlar?

Ya insanlar?...

Nedir bu insanın insana ettiği?

Bilirsin Epikür dedem, demiş ki

Tanrı varsa bu evrende,

Bunca kötülük niye?

***

Sorma, dedi zeytin ağacı,

Bugün çok efkarlıyım…Çok

Haberler kötü.

Gökyüzünde kara bulutlar

Kömür karası, kara bir gün

Felaket hanelere düştü.

Hepimizin içi karardı.

Bir Fatma kız var, muhtemel tanımazsın

Yorulunca gölgeme sığınır senin gibi

Yarenlik eder bana

Fatma’nın dikili bir zeytin ağacı bile yoktu,

Ama olsun zeytin kasabasında yaşıyordu

Kadir’i ve yavrusu Bünyamin’iyle

Mutlu yaşarlardı bu zeytin kasabasında

Canı çıkasıya didinir evinin rızkı için

Kendisi zeytinde.

Kocası madende.

O getirdi

Kara kömür ocağından kara haberi

Üçyüz can kalmış toprağın dibinde

Kara deliğin kara labirentlerinde

 “Kocam bir cebe sığınmış olsa bari,” dedi Fatma

Kartı yukarıda maden girişinde

Kendisi, lambasıyla aşağıda

Kocası Kadir ve can arkadaşı

Soğanını, ekmeğini paylaştığı Soma’lı Kader  

Son yolculuklarında yine beraber.

*** 

Kadir’in kaderi böyle mi olmalıydı?

Hiç umut yok mu zeytin ağacı?

***

Yoktu!

Tek tek söndü umutlar,

Madenci lambalarının ışığı gibi.

Fatma, kara deliğin dibine çöktü

Yemedi, içmedi, dört gün bekledi.

Ancak Kadir’i dönmedi

Şimdi Fatma’cık nasıl tutunacak yaşama

Şimdi nasıl sevecek yavrusunu,

Yetim Bünyamin’ini

Eskisi gibi

Kömür karası gözlerinden ötürü

Kömür gözlüm diye!

İşte böyle, geldi

Kömür karası kara günler

Gökyüzünde kara bulutlar

Yüz karası, kömür karası,
Böyle mi kazanılmalı ekmek parası?

M. Hakkı Yazıcı
Moskova, 16 Mayıs 2014

Heyhat, budur işte hayat!

Heyhat, budur işte hayat!

Hayat bazen,

Gülfidan’ın düğününde tatlı bir telaş,

Direğin dibinde sızmış mutlu bir ayyaş,

Marangoz Hilmi’nin hızarında talaş,

İntifadada bir çocuğun sapanından havalanan taş,

Dağda bir gerilla kampında coşkulu bir marş.

Ve bazen,

Ekmek almaya giderken avlanan Berkin,

Yaralı, kanadı kırık, ürkek bir güvercin,

Ayazın ardından tarlada don vurmuş ekin,

Sofralara ulaşamadan ağacının dibine düşen zeytin.

Bakkalın kızı İffet’in kaybolan iffeti,

Varoşta kanlı, aptal bir töre cinayeti.

Bir esnaf lokantasında çorba tasında sinek,

Merasız kalmış köyde sütten kesilmiş bir inek.

Demircinin alnında ter,

Çayına tad veren şeker,

Bazen hayır, bazen şer.

Bazen de,

Bir Zapatista selamıdır, Chiapas’tan,

Yoldaş Subcomandante Marcos’tan,

İster bağır çağır, haykır, isyan et,

De: “Yahu, bu da olmaz, hayret!”

İster mutlu yaşa, ister kendini kahret,

İsterse kenarından, köşesinden seyret.

Heyhat,

Budur işte hayat

Bu, daha ne başlangıç, ne de son.

Alık alık bakmayı bırak sulara,

Bence asılalım küreklere…

M. Hakkı Yazıcı

Moskova, 28 Nisan 2014

Yağmur Yağıyor

Fotoğraf: Ercan Arslan

Yağmur yağıyor

Yağmurdu odasında oturup penceresinden bakan bana

Gel dedim, gel dışarı.

Bak, çiçekler suya muhtaç.

Gelemem, dedi.

Güneşi kızdırdım, cezalıyım. Bana oyun yasak.

Pek iyiye yorulmaz bu…

Öyle ya, sadece çiçekler değil, tarlalardaki ekinler de su bekler.

Sıkıntılar, acılar köylülerin kapısında pinekler.

Bir sabah kalktım,

Dışarı baktım.

Dışarıda yağmur yağıyordu. Belli ki cezası bitmiş, dedim.

Sevinçle dışarı fırladım,

Bütün çiçekleri uyandırdım.

Avazım çıktığı kadar bağırdım: “Yağmur yağıyor, seller akıyor.”

Baktım, Arap kızı da camdan bakıyordu.

Canlanıp, koşa koşa gelmişti gecikmiş yeni mevsim.

Doğa, delirdi, coştu…

Bunu hep beraber kutlamalıydık,

Komşumuzun oğlu, arkadaşım Ahmet’e seslendim:

“Ahmet, pabucu yarım, çık dışarıya oynayalım!”

Ahmet de dışarı fırladı.

Ayağında babasının aldığı yeni pabuçlar vardı.

Yağmur yağıyor, buğday bitiyor
Fırınlarda ekmek pişiyor.

20 Mart 2014, Moskova

Aşk Hikayesi

Desen : Mete Ertekin 

Anı-Öykü: M. Hakkı Yazıcı

Bir süre önce yeni bir ev taşıma macerası yaşadım; “üç taşınma bir yangına bedeldir” sözünün doğruluğuna bir kere daha inandım.

Günlerce süren yerleşme telaşı sırasında, kitaplarımı kolilerden çıkarıp kütüphaneme yerleştirirken bir kitap beni geçmişin hüzünlü anılarına götürdü: Erich Segal’in “Aşk Hikayesi”(Love Story) isimli romanı. Toplanan, yakılan, kaybolan yüzlerce eski kitabımdan arda kalmaktan utanarak, suçluluk duygusuyla bana bakıyordu sanki.

Bülent Habora’nın Habora Yayınları tarafından 1970 yılında basılmıştı. Fiyatı da insanı gülümsetiyor: 10 Türk Lirası. Yazarı Erich Segal, Amerika’da Yale Üniversitesi’nde Karşılaştırmalı Edebiyat okutan bir öğretim üyesiydi. Amerika’da ve dünyada basıldığında kısa sürede milyonlarca satarak seyrek raslanılan bir rekor kırmıştı-ki daha o tarihlerde sinemaya aktarılmamış, o çok sevilen şarkısı yapılmamıştı.

Kitabın yayıncısı Bülent Habora, yayımladığı kitaplar nedeniyle toplatma, yargılanma ve ceza alma rekorunu elinde bulunduruyordu o zamanlar; Castro’nun, Che’nin kitaplarının yayıncısıydı- Seneler sonra Bülent Abiyle, 90’lı yıllarda İzmir’de, 1379. Sokakta Sevgi Yolu’ndaki kitapçı tezgahlarından birinin sahibiyken rastlaştık. Maceralı yayıncılık döneminden yorgun çıkmış, mütevazi bir sokak kitapçılığını seçmişti; ama hala çok sevecen ve inançlıydı.

***

1970 yılında Koray’ın ODTÜ’de Fikir Kulübü adına kafeteryada kitap satma işini bana yıktığı sıralardaydı. “Sen bu işi çok iyi yapıyorsun,” diyordu. O zamana kadar ben ona yardım ediyordum, ama belli ki bu işten artık sıkılmıştı ve tümüyle bana devredip başka işler yapmak istiyordu.

Kitapları Kızılay’da, Kocabeyoğlu Pasajının altından, dağıtımcı Aydın Sami’den yüzde yirmibeş toptan indirimiyle alıyor, yüzde yirmi indirimle satıyorduk. Kulübe kala kala yüzde beş kalıyordu. Taksi ile taşısak içeri girerdik. O yüzden İzmir Caddesi’nden Milli Müdafa Caddesi’ne, Genel Kurmay’ın bahçe duvarının yanından kalkan, 2. Dünya Savaşı sırasında Amerikan askerlerini taşıyan, o nedenle bizim  “et arabası” dediğimiz, savaştan yıllar sonra da ODTÜ’ye hibe edilen servis otobüslerine kadar kitap kolilerini taşımak gerekiyordu.

Bir akşam Aydın Sami’den peynir ekmek gibi sattığımız Politzer’in “Felsefenin Başlangıç İlkeleri”, Nikitin’in “Ekonomi Politik”i başta olmak üzere üç koli kitap almıştım. O sırada yeni çıkmış Aşk Hikayesi isimli kitap dikkatimi çekti. Bu kadar çok satan bir kitap iyi bir kitap olabilirdi; kendim okumak için aldım, kolilerden birinin içine koydum.

Hava kararmak üzereydi. Üç koliyi birden taşımak mümkün değildi; bir koliyi elli metre taşıyıp bırakıyor, geri dönüp diğerlerini alıyor, yavaş yavaş yol katediyordum. O sırada yolda babama rasladım. Davranışlarına akıl sır erdiremediği oğlunun ne yaptığını yine anlayamadı; “Okula gidiyorum, akşam biraz geç gelirim,”diye ayrıldım. O bir süre daha arkamdan baktı. Sonunda servis otobüslerinin kalktığı durağa ulaştım. Okula varıp, kafeteryanın önünde indiğimde ise hava iyice kararmıştı.  

Hiç hesaba katmadığım bir şey olmuş, geç kaldığım için kafeterya kapanmıştı; binada kimse yoktu; üç koli kitapla kapıda kalakalmıştım. İçerdeki kitapları muhafaza ettiğimiz çelik dolaba koymazsam ne yapacaktım? En iyisi yurtlara gidip, kolileri bizim çocuklardan birinin odasına bırakmaktı. Aynı şekilde kolilerden birini elli metre taşıyıp bırakıp, dönüp diğerlerini alarak yurtlara kadar gittim. Bizimkilerden bir grup 1. Yurt ile 2. Yurt arasındaki ağaçların dibinde oturmuş muhabbet ediyorlardı. Durumu anlattım; “Bir odaya koyalım yarın gelir alırım,” dedim.  Deniz, lafa karıştı, “Sen bırak, yarın öğlene kadar kafeteryaya getiririm,”dedi-Deniz, o sıralar yurtlarda bizimkilerin misafiri idi. Benim şaşırıp, tereddüt ettiğimi görünce ne düşündüğümü anlayıp kızdı. Öyle ya koskoca Deniz kitap kolisi mi taşırdı? O benim gibi sıradan bir militan değildi ki! Bu düşündüklerime kızdığını farkedip çaresiz kabullendim.

Gece eve döndüğümde sabaha kadar tedirgin yattım. Ya Deniz, kolileri açıp, içinde “Aşk Hikayesi” kitabını görüp, bana “okuyacak başka şey bulamadın mı,” derse?!..

Ertesi gün öğlenden önce kafeteryaya gidip, kitap tezgahını hazırlarken Deniz, kolileri taşıyarak getirdi. Hem de benim gibi teker teker, birini ileri taşıyıp, geri dönüp diğerlerini alarak değil; üçünü birden sırtına vurmuş, güle oynaya…Sırtında da o meşhur parkası vardı. “Al,” dedi, “kitapları getirdim.”  Sonra tezgahın üstündeki kitaplardan birini, Che’nin “Gerilla Günlüğü”nü satın alıp gitti.

Akşam eve gittiğimde Erich Segal’in kitabını bir oturuşta okudum. Sade, duru bir anlatımla yazılmış bir “aşk hikayesi” idi. Oliver, “Aşk, hiçbir vakit çaresiz olduğunu söylememektir,” diyordu, romanın sonunda. Çok ustalıkla yazılmış diyalogları vardı.

***

Korktuğum başıma gelmemişti; Deniz, kolinin içindeki Aşk Hikayesi kitabını farketmemişti. Aslında yaşasaydı ve bir karşılaşmamızda ben bu olayı anlatsaydım belki de “Yahu hocam, ver şu kitabı bir de ben okuyayım, merak ettim,” diyecekti.

(*) Bu anı-öykü, Mart 2013'te yayımlanan "Koca Bir Sevdaydı Yaşadığımız" isimli anı kitabında yer almıştır.