Kısalık yeteneğin kız kardeşidir

Kısalık yeteneğin kız kardeşidir (Краткость- сестра таланта).

Bu söz, kısa öykünün en önemli ustalarından Anton Pavloviç Çehov'a aittir.

11 Nisan 1889'da Moskova'da kardeşi Aleksandr'a yazdığı mektupta kullanır bu ifadeyi.

(Çehov A.P. Tüm Eserleri. Cilt XIV. Moskova, 1949).

***

Anton Pavloviç Çehov çok sevilen bir yazar.

Çalışmalarına ömrünün çeyrek asırlık kısmını adamış ve bu süre zarfında yaklaşık 1000 farklı eser yazmayı başarmıştı.

Günümüzde hala geçerli olan birkaç bilinen imgeyi yaratan oydu ve daha sonra efsane haline gelen kardeşlerinden birine yazdığı bir mektupta yer alan bir cümleyi yazan oydu.

"Kısalık, yeteneğin kız kardeşidir."

Sıradan yazıda karmaşık hiçbir şey yoktur. Ancak bir eseri akılda kalıcı ve özlü hale getirmek çok, ama çok zor olabilir. Bunun için metnin temel fikrini iyi aktarmanız gerekir.

Anlamsal bileşeni kaybetmeden tüm gereksiz unsurları kaldırmanın tek yolu budur. Kısa bir metin bile, yetenekli bir kişinin katkısı varsa, okuyucuya gerekli duygusal rengi ve ana fikri gayet iyi aktarabilir.

İşi gevezeliğe vuran bir yazar, okuyucusunun zamanına değer vermez ve ona ana mesajı iletmek için çabalamaz. Sonuçta, metnin ana fikri, gereksiz sözcüklerin kalabalığı içinde kaybolur.

Bu kural konuşmalar sırasında ve özellikle monologlar sırasında da geçerlidir. Kişi düşüncesini ne kadar hızlı ve basit bir şekilde ifade ederse, dinleyici bu düşünceyi o kadar iyi anlayacaktır.

Uzun cümleler ise sizi sadece şaşırtabilir, hatta sıkabilir.

Çehov, kısalığın önemini ilk kavrayan kişi değildi. Antik Sparta zamanlarında bile, askeri liderler kısa ama çok duygusal konuşmalar yapmaya çalışırlardı. Ve Spartalıların askeri maceralarının tarihinin de gösterdiği gibi, bu boşuna değildi.

Bu nedenle, sınırlı anlam içeren uzun ve büyük cümlelerden kaçınmakta fayda var.

 

***
Kısalık, özlü olma hakkında alıntılar, aforizmalar:

Bir hatibin en büyük başarısı sadece söylenmesi gerekeni söylemek değil, aynı zamanda gerekmeyeni söylememektir. - Cicero 

Dilin en büyük erdemi açıklıktır. -Stendhal

Ve en parlak konuşma bile uzarsa sıkıcı hale gelir. - Blaise Pascal 

Kısalık zekânın ruhudur. - William Shakespeare 

Çok konuşmak ve çok şey söylemek aynı şey değildir. - Sofokles 

Gerçek belagat, söylenmesi gereken her şeyi söyleyebilme yeteneğidir, ama daha fazlasını değil. — François de La Rochefoucauld 

Gerçek bilge, çok şeyi kısa ve net bir şekilde söyleyebilen kişidir. — Aristophanes 

Ne kadar çok saçma konuşursan, diğerleri seni o kadar az dinlemek ister. — Dmitry Eyt

***

Konuyla ilgili bazı anektodlar:

Ernest Hemingway bir zamanlar, herhangi bir okuyucuyu etkileyecek sadece altı kelimeden oluşan bir hikaye yazabileceğine dair bir bahse girmişti.
Bahsi kazandı:

"Satılık: bebek ayakkabıları. Hiç giyilmedi."

***
Frederick Brown, yazılmış en kısa korku hikayesini yazdı:

"Dünyadaki son adam bir odada oturuyordu. Kapı çalındı..."

***
O. Henry, geleneksel bir hikayenin tüm bileşenlerine sahip olan en kısa hikaye için düzenlenen bir yarışmayı kazandı - bir olay örgüsü, bir doruk noktası ve bir çözüm:

"Sürücü bir sigara yaktı ve ne kadar benzin kaldığını görmek için benzin deposuna eğildi. Ölen adam yirmi üç yaşındaydı."

***
İngilizler de en kısa hikaye için bir yarışma düzenlediler. Ancak yarışmanın kurallarına göre, kraliçeden, Tanrı'dan, seksten ve gizemden bahsetmek zorundaydı.
Birincilik, şu hikayenin yazarına verildi:

"Aman Tanrım," diye haykırdı kraliçe, "Hamileyim ve kimden olduğunu bilmiyorum!"

***
En kısa otobiyografi yarışmasının kazananı,
"Eskiden pürüzsüz bir yüzüm ve kırışık bir eteğim vardı, ama şimdi tam tersi" diyen yaşlı bir Fransız kadın oldu.

Belalı bir komşumuz var / Öykü

 

Belalı bir komşumuz var

 

Kaynak:https://oggito.com/icerikler/belali-bir-komsumuz-var/69249 

 

Gecenin bir yarısında, uykunun kıyılarındayken üst katta bir kavga, bir gürültü,.. Bizim tavanda, üst katın zemininde parçalanan, fırlatılan eşyalar; kırılan bardaklar, tabaklar, vazoların şangırtıları…

Gel de uyu!

Belalı bir komşumuz var.

Birkaç ay olmuştu taşınalı, ancak daha henüz yüz yüze karşılaşmamıştık.

Aman aman, çok lazım değildi tanışmak zaten. Belli ki herif serserinin önde gideni.

Bir yüzünü görebilsem, merdiven sahanlığında falan bir karşılaşsak lafın gelişi okkalı bir tokat atacağım suratına.

Yani o kadar kızgınım. Rahatım, huzurum kalmadı.

Yine aynı asap bozucu tiyatro oynanıyordu yukarıda.

Her gece, ama her gece aynı saatlerde oynanan bir oyun gibi. Zira komşu evin kralı her gece aynı saatlerde meyhaneden, mutad olarak sarhoş geliyor. Sonra gelsin, bağırtı, küfür, dayak. Kurbanlar, evin hanımı, çocuklar ve hatta kral hazretlerinin anacığı.

Finalde ağlamalar, sızlamalar, hızını almış kralın mırıltıları, anasının bedduaları…

Sonra oyunun başka aktörleri dahil oluyor; kapıya dayanan komşular, mahallenin her şeyden sorumlu kabadayısı ve en sonunda işgüzar komşulardan biri tarafından çağrılan karakol polisleri.

Ben de merakla, ama meraklı kalabalığının arasına karışmadan kapı aralığından bakıyorum. Ve ilk defa bu belalı komşumun yüzünü görüyorum.

Aman allahım, bu o herif. Yine o herif!

Mahallenin kabadayısı, üst kattaki evin kralının yakasına yapışmış, gürlüyor:

“Ulan, ben sana geçen sefer bu son olsun, bir daha böyle şey yapma demedim mi? Kırayım mı ulan kafanı, patlatayım mı şaşı gözlerini?”

“Abi, içkiliyim, anlamıyor musun? Farkında mıyım ben yaptıklarımın…”

Evin kralı, biraz ayılıp, kendine geldikten sonra, eve doluşmuş kalabalığa bakıp isyan ediyor:

“Ne işiniz var ulan evimde? Kimden izin aldınız da girdiniz içeri; ben, sizin evinizin mahrem hallerine karışıyor muyum?”

Yan komşu kadın, oturduğu sandalyenin kenarlarından taşan koca poposunu ve göbeğini hoplata hoplata konuşuyor:

“Sen, böyle yaparsan tabii ki elalem senin evinin işlerine karışır, bak bizim eve karışan var mı?”

Teyit almak istercesine bakışlarını kenarda ayakta dikilen kılkuyruk kocasına dikiyor. Adam kendisinin de olaya dahil edilmesinden utanmış, kıpkırmızı olan yüzüyle başını öne eğiyor.

Neyse olay yavaş yavaş hızını kaybediyor. Komşular teker teker evlerine dönüyor.

Bir ara belalı komşumuz şaşkın bakışlarla kapı aralığında dikilen beni fark etti. Göz göze geldik.

Tanımıştı beni.

Bu herifle üç gün içinde, üç ayrı yerde, üç farklı konuda yollarımız kesişmişti.

Çok sıkılmıştım; neydi, bu herifle kaderimi birleştiren bir şey mi vardı? Yeter artık!

O da şaşırmıştı bu duruma.

Gözlerimi kaçırdım.

***

Geçen Cuma mahkemede yine çok yoğun bir gündü.

Diğer günler torbaya girmiş gibi sorunlu işler hep haftanın son işgününde yığılır zaten.

Memleket çıldırmıştı, ben de çıldırmanın eşiğindeydim.

Davaların sonu yoktu. Biri bitiyor, biri başlıyor. Bazen dosyaları birbirine karıştırıyorum.

Mübaşirler de bir alem. Onlar da ayakta uyuyorlar. Elime aldığım dosyadaki taraflar yerine bir başkasını alıyorlar içeri.

Neyse çabucak toparlıyorum durumu. Sorun çıkmıyor.

Çarşıda küçük bir lokantası olan adamın biri ücretine zam isteyen bulaşıkçısına hakaret etmiş, dövmüş ve işten atmıştı.

Lokantacı da, bulaşıkçı da mahkeme salonunda hazırdı.

Adam mahkemede saygılıydı, ama bıçkın, serseri biri olduğu her halinden belliydi.

İfadesinde “Hakim bey, bu bulaşıkçı arkadaş müessesemizin değerli personelinden. Can kardeşimiz. Malum işler güçler sıkıntılı bu aralar. Ekonomik durumlar kötü. Keyfimiz kaçık. Oluyor bazen böyle ufak tefek tartışmalar,” diyor.

Lokantacı anladığım kadarıyla, bulaşıkçıyı koridorda ikna etmişti; maaşına zam yapmış, özür dilemişti.

Bulaşıkçı da şikayetini geri almıştı. Bu yüzden mahkeme kısa sürdü.

***

Ertesi gün, cumartesi sabahı maçım vardı.

Erkenden yatıp, uykumu almam lazımdı. Ama ne mümkün. Yukarı kattaki komşularda yine hırgür.

Neyse, bir ara dalıp uyumuşum.

Sabah erken kalkıp stada gittim.

Bilmeyenlere hemen söyleyeyim, ben, aynı zamanda Mahalli Lig’de hakemlik yapıyorum. Yani ligde görev yapan ve her maçta küfür yiyen, eleştiri oklarına maruz kalan zavallı hakemlerden biriyim.

Peki, hakimden hakem olur mu diyeceksiniz. Mevzuatta mani bir durum yok. Ben oldum işte.

Hakemler hafta içinde meslek değiştirirler benim gibi. Aslında her biri farklı bir iş yapar. Örneğin kimi gazeteci, muhasebeci, eczacı, kimi kabzımal, kimi ise doktordur. Hakemliği ise hobi olarak hafta sonları yaparlar.

Hakemlerin bazılarının bunu ek iş olarak yaptığını çok kimse bilmez. Futbolcuların profesyonel olarak mücadele ettiği yeşil sahalarda siyah formalı hakemler, amatör bir ruhla maçları yönetirler. Alınan komik paralar için bu iş yapılmaz aslında. Mesela Süper Lig’de beraber koşturduğu futbolcular milyon dolarlar kazanırken, hakemler komik rakamlara razı olurlar.

Benim durumum da aynı; parasından pulundan değil, futbolu çok sevdiğimden ek iş olarak hafta sonları bu zor işi yapmaya çalışıyorum.

Bizim arkadaşlar iyi bir hakem olduğumu söylüyorlar. Bakarsınız daha üst liglerde de maç yönetmek nasip olur.

Belki de esas mesleğimin faydası var. Hukukçu gözüyle futbol yönetmek avantajlı olmalı. Hukuk kurallarını iyi bildiğim için hakemlikte zorlanmıyorum. Sarı kart ya da kırmızı kart gösterirken adil olmaya çalışıyorsunuz, hukukun üstünlüğünü göz önüne alıyorsunuz. Böylece yapılan hataları daha iyi analiz edip sağlıklı karar veriyorsunuz.

Haftanın iş yorgunluğunu üstümden atamadan maça çıkmıştım.

Daha maç yeni başlamıştı.

Futbolcular topun peşinden, ben de onların peşinden koşturup duruyordum.

Kırmızı formalı takımın defans oyuncularından biri hemen dikkatimi çekti.

Sanki herif, top oynamaya değil, adam dövmeye gelmişti.

Top geçer, adam geçmez dedikleri türden bir müdafaa oyuncusu.

Çok geçmedi rakip takım hücum oyuncularından biri buna bacak arası atıp geçince, madara olduğuna kızıp, arkasından hırsla koşup, yetişti, kayarak çift daldı.

Zavallı rakip takımın oyuncusu yere yuvarlanmıştı. Acı içinde kıvranıyordu. Maazallah önemli bir sakatlık olabilirdi.

Hemen düdük çalıp, oyunu durdurup, elimi cebime attım.

Sarı mı, yoksa kırmızı mı göstersem diye tereddüt ederken, herif üstüne el kol işareti yapıp, bağırıp çağırmaz mı! Söylediklerinin arasında “ananı..” lafını seçebildim ancak.

Yeterliydi, kırmızı kartı çaktım.

Oyundan çıkarken yüzüme dik dik bakıp, söylendi. Bir de “Ben ne yaptım şimdi, hakem bey?” diye itiraz etmez mi!

Aaa, bu kazma, bizim mahkemede önceki gün karşıma çıkan lokantacı değil miymiş meğer!

Bulaşıkçısını döven, rakip takımın oyuncusunu da sakatlardı. Şaşılacak bir durum yok.

Herif yine yolumun üzerine çıkmıştı.

***

Üç gün içinde bu belalı komşuyla yaşadıklarımın şaşkınlığıyla merdivenlerden inip dışarı çıktım.

Bu saatten sonra uyku tutar mı?

Tutmaz.

Bir iki şişe bira alacağım açık bir bakkal ya da büfe bulabilmek ümidiyle iki sokak yukarı, minibüs yoluna kadar yürüdüm.

Topal bakkalın dükkanı açıktı. İki şişe bira, biraz fındık, fıstık alıp döndüm.

Bahçeye girer girmez, ağaçlardan birinin altına tünemiş üst kattaki evin kralını fark ediyorum. Sesleniyor:

“Gel komşu, biraz dertleşelim.”

“Yahu git kardeşim, uykumun içine ettiğin yeter. Bi de kafamı mı ütülettireceğim sana?”

Aldırmayıp, eve gidiyorum.

Öylesine tuhaf bir aşk ( Öykü )

Öylesine tuhaf bir aşk

 

Aşk nedir ki?

Biliyorum tuhaf bir soru, ama lütfen cevabını da benden beklemeyin. Saçmalamaktan korkuyorum. Ancak yine de cehaletimi yüzüme vurmaz, dalga geçmezseniz bir şeyler söyleyeyim: Aşkı tarif edemezsiniz, ama gün gelir birine fena halde tutulursunuz. İşte o zaman ne olduğunu herkesten iyi anlarsınız.

Kuşkusuz bu duyguyu yaşamak, bilmekten iyidir.

Muhtemelen hepimiz aşık olmuşuzdur. Bazen okuldan, bazen mahalleden birisine…

Özetle, güzel bir duygudur. Tatmamış olanlara şiddetle tavsiye edilir. Ama biraz acılıdır, yüreğinizin derinliklerinde hep ince bir sızı duyarsınız. Gariptir, insanın hoşuna gider bu.

Kötü olan, acısı daha fazla hissedilen imkansız aşklardır.

Ciddiye alınmayacak olanları da vardır. İnsan aşık oldum zanneder, ancak durum öyle değildir. Bunlar bu duyguyu yaşamak isteyen, sadece gönlüm boş kalmasın düşüncesinde olanlardır.  Yani aşkların bazısı sahici, bazısıysa öylesine şeylerdir. Oyun gibi yani.

Sonra biter, geçer gider; hatırlayınca da keyiflendiğimizi saklamadan güleriz.

Yani, aşk, güzel bir şeydir; ama ömrü genellikle çok uzun değildir.

Şimdi gülüp, dalga geçiyorsunuz bu yazdıklarıma değil mi?

Ben de ciddiye almıyorum zaten.

Bir kıdemli pavyon şırfıntısını ikna edebilmek için yapılan konuşmanın uzayan bölümünde aşk felsefesiyle ilgili komik, komikten de öte bir çuval dolusu zırvaydı bunlar.

Yaşadıklarımız İrfan’ın onulmaz aşkına çare bulabilmek için başımıza gelmişti.

Hem çocukluk, hem de okuldan gerçekten iyi, çok eski bir arkadaşımdı. Üstelik uzaktan hısımdık. Aman boş ver, bana ne diyemiyordum.

Ancak bu bizim İrfan’ın aşkı bir başkaydı. Onunki bir tuhaf, bana kalırsa marazi bir şeydi. Aslında belki ciddiye alınmaması gerekirdi 

***

Okulda bir müzik öğretmenimiz vardı: Melahat Hanım.

Bize müzik sevgisini aşılayan unutamadığımız öğretmenlerimizden. O kadarla kalsa iyi. Bir kere çok güzeldi. Sınıftaki bütün oğlanlar aşıktık. İrfan da aşıktı. Sanırım okuldaki pek çok erkek öğretmen de ona aşıktı. Kadıncağızın ise muhtemeldir ki bunlardan hiç haberi yoktu.

Hoş bir kadındı, ama biraz saftı galiba. Tayini çıkıp ta ilk geldiğinde kasabanın girişindeki “kavun anıtı”nı görmüş, bize “Burasının sembolü kavun galiba, sizin kasabada çok kavun ağacı olmalı,” demişti. Bütün sınıf dakikalarca kahkahalarla gülmüştük.

Kasabalılar, çok uzun süre, akıllarına geldikçe, “Yahu, kadıncağız kavunu ağaçta yetişiyor sanıyor,” diye gülmüştü.

Rivayete göre coğrafyacımız Halit Bey, bir keresinde öğretmenler odasında “Aman sakın bir kavun ağacının gölgesinde dinlenip, uyumaya falan kalkmayın. Maazallah dalından kopan olgun bir kavun başınıza düşebilir,” diye kadıncağızı tiye almıştı.

Melahat Hanım’ın tek kusuru sanırım buydu; o da zaten sonradan tarla, bostan gezdikçe işin aslını öğrendi.

Derse bazen gramofonunu, plaklarını kucaklar getirirdi.

Onun derslerinde dünyamız değişirdi. O zamana kadar ne Mozart’ı, ne Beethoven’i, ne de Çaykovski’yi, Paganini’yi, Vivaldi’yi bilirdik.

Plakları çalar, bitince hala dinlediği müziğin etkisinden kurtulamamış, dalgın gözleriyle bize bakıp, merakla sorardı:

“Nasıl çocuklar, güzel mi?”

Hep bir ağızdan, “Çok güzeeel!” diye bağırırdık.

O, mutlu olur, sevinirdi; “Çok güzel!” dediğimizin onun buğulu yeşil gözleri olduğunu bilmezdi, anlamazdı.

Sonra… Birkaç yıl sonra tayin olup gitti. Uzaklara, adını bile bilmediğimiz bir başka şehre…

O gidince müziğe ilgimiz de bitti.

Kolay unutmadık tabii ki Melahat öğretmeni. Ama tayin olup gitmişti işte. Hayatımızdaki en güzel öğretmenimiz olarak anılarımızda yerini aldı.

Zaten ondan sonra da hiç iyi bir müzik öğretmenimiz olmadı. Hele güzel olanı hiç olmadı.

***

Büyüdük, okullarımızı bitirdik, iş güç sahibi olduk; bazılarımız evlenip, çoluk çocuğa karıştı.

İyi kötü para geçti elimize. Kimimiz araba, kimimiz başını sokacağı bir ev, ben de kulağıma gelen bir tüyoya inanıp, otoyol geçecek, çok değerlenecek diye dağın başında bir arsa aldım.

İrfan, kendisine çok pahalı bir müzik seti aldı. Kocaman kolonları olan, Melahat Öğretmeni bile kıskandıracak bir müzik seti.

Ben de iş icabı İstanbul’a bir gittiğimde, Tünel’e yakın bir müzik mağazasından birkaç klasik müzik plağı aldım. Anladığımdan değil, mağazadaki satıcı çocuğa sordum.

Hay, almaz olaydım. Çok sevindi aldığım plakları görünce. Çok sevindi, ama takıntı haline getirdi. Sabah akşam bu plakları dinliyordu. Hele arada konuşurken Melahat Öğretmenin adı geçince gözleri buğulanıyordu.

Bir ara İrfan, “Ben bu Melahat Öğretmeni bulacağım,” diye tutturdu.

Zor tuttuk. “Bırak oğlum, kim bilir kadın nerelerdedir? Belki evlenip barklanmıştır. Muhtemelen yaşlanmış, çirkinleşmiştir.”

Bu adama laf anlatmak deveye hendek atlatmaktan zordu. Hele biraz da içti mi sorma gitsin; başlıyordu ağlamaya. Neyse sonra kendine geliyor, plakları dinlemeyi sürdürüyordu.

Zavallı anacığı, “Evladım, biraz ara ver, daha kısık sesle çal. Komşuları başımıza toplayacaksın,” diye yalvarıyordu; ama nafile.

O ise, “Biliyor musunuz komşu Adem amca ne dedi? Müziği duyan tavukların randımanı artmış, daha çok yumurtluyorlarmış. Kümesin kralı horoz, adeta bir tenor gibi ötmeye başladı. İnekler de daha çok süt veriyorlarmış,” diye böbürleniyordu.

Bu merakından dolayı adı “kasabanın enteli”ne çıkmıştı.

İrfan, işi daha da ileri götürdü. “Ben yine aşık oldum,” demeye başladı. Ancak bu defaki Melahat öğretmen değildi.

“Kim birader?”

“Gülden Ünver.”

“O da kim?”

“Senin getirdiğin plaklarda kemanı çalan kız.”

Hoppala! Bu iyice tuhaf bir şeydi işte. Bizimki görmediği, plakta keman çalan bir kadına aşık olmuştu.

Aslında bıkmıştım bu herifin tuhaf aşklarından.

Kemancı kadının ismini plak kapağındaki tanıtımda okumuştu. Ne tanırdı, ne de bir resmini görmüştü. “Kemanı çalan kız,” diyordu. Nereden biliyordu? Belki yaşlı bir kadıncağızdı… Belki çok çirkindi…

Adama laf anlatmak mümkün değildi.

İrfan, bir dergide dünyanın en güzel on kadın keman virtiözü diye bir yazı görmüş, resimlerini kesip duvara asmıştı. Anne-Sophie Mutter, Janine Jansen, Ceren Aksan, Lindsey Stirling ve hiç bilmediğim, tanımadığım bir kaçı… Allah için hepsi güzel kadınlardı, ama bu kadarı da fazlaydı.

İrfan’a göre onların hepsi kemanı ağlatan kadınlardı. Sadece yetenekleriyle değil güzellikleriyle de hayranlarını büyülüyorlardı.

“Senin Gülden bunlardan hangisi?” diye sorduğumda.

“Onun resmi yok, ama eminim hepsinden daha güzel,” diyordu.

Müzik setinde çalan plak kadının keman çaldığı bölüme gelince, herkesi susturuyor, “Çok güzel yorumlama....Çok güzel, hatta güzel ötesi,” diye hayranlığını belirtiyordu.

***

Anacığı bir gün beni yakalayıp, “Bak, bu işi sen başımıza açtın, çaresini de sen bul,” dedi.

Boynumu büktüm. Evet, bir çaresini bulmak lazımdı, ama nasıl?

Yine sınıf arkadaşımız olan Hikmet, “Benim aklıma bir fikir geldi,” dedi, anlattı.

İstanbul’a gidip, genelevden falan bir kadın bulup, neyse parasını verip, getirecektik. “Al işte, senin Gülden’ini bulduk, getirdik,” diyecektik.

Herifin kafasına elime geçen bir odunu fırlatmak geldi içimden. Zor tuttum kendimi.

Hikmet’in bulduğu çare de ancak böyle olurdu. Ama benim aklıma da başka bir şey gelmiyordu. Sonradan uzun uzun düşündüm, belki bir denemekte fayda vardı.

Ben, İrfan’a gidip, müjdeyi verdim, “Sana Gülden Ünver’i bulacağız,” dedim. İnanmadı.

“Nerden bulacaksınız ki?” dedi.

Bir yalan uydurdum. “Benim İstanbul’da bir orkestrada davul çalan asker arkadaşım var. O herkesi tanır,” dedim.

“Davulcu mu?” diye kızıp, bağırdı.

“Küçümseme,” diye itiraz ettim.

Sakinleşti, “Baterist yani,” dedi, “Denemeye değebilir.”

***

Hikmet’in arabasıyla İstanbul’a doğru yola çıktık. Vardığımızda çoğunlukla kaldığım Sirkeci’deki otele yerleştik.

Ertesi sabah erkenden soluğu Karaköy’de aldık. Yüksek Kaldırım’a gittik.

Sokağın aşağı ucunda genelev, yukarı ucunda ise İrfan’a hediye ettiğim, başıma iş açan plakları aldığım müzik mağazası vardı.

İçimden, “Bak Yüksek Kaldırım Sokağı, başıma açılan şu dertten kurtulayım lütfen. Acı bana,” dedim.

Önce Zürafa Sokağa daldık.

Pencerelerin, kapıların önüne yığılan kalabalığı iteleyip, aralayarak, “Bakanlar çekilsin, senatörler,” geldi diyerek bütün evleri kolaçan ettik. En sonunda Hikmet’le ben bir kadında karar kıldık.

Hikmet’e sordum:

“Sence bu kadında kemancı kılığı var mı?”

“Abi, saçmalama nerde olduğumuzu unuttun mu? Hangisinde kemancı kılığı var ki?” diye cevap verdi. Sonra “Abi ben bir de yakından kontrol edip, konuşayım,” deyip, olurumu bile beklemeden kadının yanına gitti. Birlikte merdivenlerden yukarı kata çıktılar.

Ben öbür evlerden bazılarını yeniden gezerken yarım saat, kırkbeş dakika sonra uçkurunu çekiştire çekiştire, sırıtarak döndü.

“Nasıl, kemancıya benziyor mu?” diye sordum.

“Yani, pek benzemiyor, ama idare eder,” dedi. “Yalnız bir sorun var, kadın para vereceğiz dediysem de kemancı rolünü kabul etmedi,” dedi.

Bu durumda başka bir aday bulmalıydık.

“Abi, kadının bir akrabası varmış. Beyoğlu’ndaki meyhanelerde keman çalıp, şarkı söylüyormuş, o size daha çok uyar dedi,” diye devam etti.

Birden yine umutlandım. Öyle ya kadın keman da çalıyormuş. Belki Mozart’tan, Beethoven’den birkaç parça da biliyordur.

***

Akşam yine Zürafa Sokağa gittik, kadını da alıp Beyoğlu’na çıktık.

Yüksek Kaldırım’dan tık nefes tırmanırken kadın koluma girdi, “Sizinle daha önce tanışamamıştık galiba?” dedi.

Ben kızardım, bozardım. Hikmet, bana bakıp göz kırptı, “Bir ara tanışsanız iyi olur,” dedi.

Sırasıydı sanki!?

Kemancı kadını bulmak zor olmadı. Ancak meşguldü. Nevizade’deki meyhanelerin birinden çıkıp, diğerine girip; keman çalıp, şarkı söyleyerek rızkının peşindeydi. Biz de onun peşinde.

Çalıp söylediği şarkıların hiçbirinin Melahat öğretmenin bize dinlettikleriyle uzaktan yakından ilgisi yoktu, ama yapacak bir şey yoktu.

Bir nefeslenme anında bir masaya oturtup kadına “büyük proje”mizi anlattık. Bu herifler kafadan kontak mı diye suratımıza uzun uzun bakıp, bizi inceledi. Nazlandı, olmaza yattı.

Kalktı, “Ekmek parası lazım, ben biraz çalışayım,” diyerek kemanıyla yine masalar arasında dolaşmaya başladı.

Daha çok geçmemişti ki masalardan birinde sarhoşlardan biri bizim kemancı kadına musallat oldu. Göğsünün arasına sıkıştırdığı elli liralıktan güç bulan herif, kadının orasını burasını mıncıklamaya başladı. Bizim kemancı iteleyip kurtulmaya çalıştı, ama herif hiç oralı değildi. Daha da ileri gidip öpmeye kalktı. Bu defa kadın elindeki kemanı herifin kafasına geçirdi. Adam sakinleşti. Ama keman da sapından ayrılmıştı.

Kadın iki gözü iki çeşme ağlayarak masaya döndü. Elinde ekmeğini kazandığı sapından ayrılmış kemanı vardı.

Hikmet, teselli etti, “”Merak etme ablacım, ben onu tamir ederim, eskisinden sağlam olur,” dedi.

Kadın inandı. Elinin tersiyle yüzündeki gözyaşlarını sildi.

Hikmet, bir koşu gidip, yakındaki dükkanlardan birinden Japon yapıştırıcısı bulup döndü. Elinden gelirdi böyle şeyler. Biraz sonra masanın üzerinde onarıldıktan sonra dikkatlice konulmuş keman duruyordu.

Hepimiz dokunmaya korkuyorduk.

Hikmet, “Oldu, ama şimdi biraz kurusun; iyice sağlam olur,” dedi.

Kadının bir saat önce hiç gülmeyen yüzünde güller açmıştı.

Biz çoktan “büyük proje”mizi unutmuş, ümidimizi kaybetmiştik, ama kadın unutmamış olacak ki, “Tamam kabul ediyorum, ben sizinle geleceğim,” dedi.

Kadının ismi Zeliha idi. Ama biz ona isminin Gülden Ünver olduğunu söylemesi gerektiğini tembihledik. Bir de bu meyhane havalarının dışında bir şeyler bilip bilmediğini sorduk.

“Herhalde yani,” diye çıkıştı. “Meyhane çalgıcısıysak da zırcahil değiliz. Ortaokuldan terkim, biraz müzik dersi görmüşlüğüm, Mozart’ı, Beethoven’i duymuşluğum vardır yani,” dedi.

Hikmet’le tam da aradığımız kadını bulduk galiba dercesine birbirimize baktık.

Ertesi sabah erken yola çıkmak üzere bizim Sirkeci’deki otele gittik. Hikmet yine yapacağını yaptı, “Abi, şimdi fazla masraf olmasın, kadın benim odamda yatsın,” dedi.

***

Bilirsiniz, yol uzun ve yorucu. Dura kalka, konaklaya gittik. Zeliha, pardon bizim Gülden Ünver, yol boyunca arabanın arka koltuğunda kaykılıp uyudu.

Arka camın önüne de onarımdan sonra sapasağlam olmuş kemanını dikkatlice yerleştirmişti.

Yolda durduğumuz konaklama tesislerinden birindeki bir mağazadan ona keman sanatçısına daha çok yaraşır giysiler aldık.

İrfan’ın kapısını çaldığımızda vakit gece yarısına dayanmıştı.

Uyuyakaldığı televizyonunun karşısındaki koltuktan kalkıp kapıyı açan İrfan, “Bu saatte ne işiniz var?” diye soran yüzüyle suratımıza bakıyordu.

Hikmet, benden atik davrandı:

“Oğlum, gözün aydın, bak sana Gülden Ünver’ini bulup getirdik,” dedi.

İnanmadı tabii; ama yine de doğru mu diye kadını göz ucuyla süzdü.

Buyur etmesini beklemeden içeri daldık.

“Aç bakalım,” dedim, “Şu senin zulandaki viskiyi.”

“Yahu bu saatte içilir mi?” diye itiraz etti. Sonra da “Viski yerine rakı olmaz mı?” dedi.

Hikmet:

“Yok, oğlum, olur mu hiç? Sen, bir klasik müzik sanatçısı hanımefendiye rakı mı içireceksin, meyhane mi burası?” dedi.

Aslında Zeliha için hiç fark etmezdi; rakı, viski, şarap hepsi makbulüydü. Ne de olsa meyhanelerin kraliçesiydi o.

Kadehler arkası arkasına bitti.

“Eh, bize müsaade; misafirin sana emanet,” deyip ayrıldık. 

***

Ertesi günü öğlene kadar kendimize gelemedik. Uyanır uyanmaz, merak içinde Hikmet’le İrfan’ın kapısına dayandık.

Hayret! Bizimki kapıyı mutlu, sırıtan bir yüzle açtı.

Bizim kemancı kadınla, anası mutfakta bir şeyler hazırlıyorlardı.

İrfan:

“Arkadaşlar, ikinize de desteğiniz için çok minnettarım. Beni gerçekten iyi anlamışsınız. Sonunda aradığım aşkı buldum. Zeliha, anamla da iyi anlaştı, sevdiler birbirlerini,” deyince ikimiz de şaşkınlıkla birbirimizin yüzüne baktık.

Bizim kemancı kadın, ne kadar tembih ettiysek de gece içince, unutup isminin Gülden Ünver yerine Zeliha olduğunu söyleyivermişti.

İrfan, bizim şakın bakışlarımız altında devam ediyordu:

“Keman çalmasında entonasyon, tonötüm sorunları varsa da iyi bir kız. Sevdik birbirimizi. Gülden Ünver kadar iyi olmasını beklemek biraz haksızlık olur zaten. Hem Gülden Ünver’i hiç görmedim ki, belki bu kusuruna rağmen Zeliha ondan daha güzeldir.”

Kendinden geçmiş bir halde, “Bu sabah kahvaltıdan sonra bana Mozart’ın 3 numaralı keman konçertosundan çaldı biraz. Ama tuhaf! Bu nedir diye sorduğumda, bilmem, öyle bir şey işte dedi bana.”

 

Moskova, 23 Mart 2017

Foto İhsan’ın fotosu (Kısa öykü)

 

Foto İhsan’ın fotosu

 

 

İhsan’ın İstanbul’dan Tahtakale’den ikinci el Rus mallarının satıldığı bir işporta tezgahından aldığı Zenit marka fotoğraf makinesi kasabanın tarihinin belgelenmesinde çok önemli bir oynamıştı.

Zülfiye’nin nişanında, Sabri’nin sünnetinde, Ahmet ile Seniha’nın düğününde, Mustafa’nın mezuniyet töreninde çekilen fotoğraflar aile albümlerinde yerlerini almışlardı.

“İhsan abi, nişanımda fotoğrafları sen çeker misin?”

“Tabii ki sevgili kardeşim.”

“Abi oğlanın sünneti var. Davetlimizsin. Bir iki fotoğrafını da çekersin artık yeğeninin.”

“Tamam, kardeşim merak etme.”

Böyle işte. Bütün mutlu törenlerde, kasabasının inşaatı yeni biten okulunun açılışında, askerde İhsan gözü hep vizörde, görevde.

İhsan bir gün aniden öldü.

Halbuki hastaneye güle oynaya gitmişti. Ameliyatta bir şeyler ters gitmiş, hayatını kaybetmişti.

Kasabalılar birden İhsan’ın hayatlarında ne kadar müstesna bir yeri olduğunu fark ettiler.

Can kardeşi, arkadaşı Memduh, İhsan’ın cenazesinde kullanılacak yakalıkların basımı ve tabutunun önüne konulmak için bir fotoğrafını aradı.

Bulamadı.

Annesine sordu. Yoktu.

Fotoğrafçı İhsan’ın fotoğrafı yoktu.

Yıllarca Zenit fotoğraf makinesinin vizöründen kasabaya bakan İhsan’ın kameranın önüne geçmeye fırsatı olmamıştı hiç.

Sonunda İhsan’ın ilkokul diplomasındaki siyah önlük, beyaz yakalıklı vesikalık fotoğrafını çoğaltıp durumu kurtardılar.

 

Emeklinin taze balık bayramı (Kısa Öykü)

 

Emeklinin taze balık bayramı

 

Kasımın ortasında alışıldık bir sonbahar günü. Hava bulutlu, yağmur ha yağdı, ha yağacak. Rüzgar sert değil, ama insanın içine işliyor.

Halbuki dün ne güzel, güneşli bir hava vardı.

Emeklinin günlük yaşamı nasıl olacak? Sabah kalk fırına git, taze ekmek al. Eskiden olsa günlük gazete de alırdı. Ama o iş te bitmişti artık.

Yolunu uzatsa da çarşının içinden geçiyor hep.

Böyle işte, sıradan bir güne başlangıç.

Tam bir balık tezgahının önünden geçerken balıkçının patlayan bağırtısıyla irkildi:

“Hay maşallah! Gerçek uskumru bu,Tuzla’nın denizinden.”

Arkasında tanıdık bir ses:

“Hayret! Saros dışında kalmış mıydı? Bunlar kirliliğe karşı mutasyon geçirmiş nesil olmalı.”

Sesten yana döndü: Elektrik İdaresi’nden emekli komşusu Peyami Bey.

“Şimdiki gençler uskumru ile kolyoz farkını bile bilmezler ne yazık ki!..” diye cevap verdi.

Peyami Bey:

“Vay mirim, nasılsın? Niye görüşemiyoruz?”

“Görüşüyoruz ya.”

“Yok, yani uzun zamandır demek istiyorum.”

Nasıl olsun? Herkesin kendine göre işleri var.

Elektrik, su parası yatırma, hastane kuyrukları, torunlara göz kulak olma,.. Bir sürü iş.

Peyami Bey:

“Benim hanım, İzmir’e ablasına gitti. Evde yalnızım. Güz bekarıyım yani. Öğlende ne yesem diye düşünüyordum. Gel şuradan bir kilo alıp kızartalım.”

“Valla olur mu? Gerçi benim hanım da Göztepe’ye kızına, torun bakmaya gitmişti.”

“Hadi, fazla düşünme gel.”

Bir kilo uskumru, sıvı yağ, bir tava, harlı ateş, biraz yeşillik, bir limon ve taze ekmek.

Alışmış ellerin maharetiyle çabucak hazırlanan bir ziyafet.

Böyle olur, emeklinin taze balık bayramı.

Terzi Leonidas Efendi / Öykü

Terzi Leonidas Efendi

 

 

Haberi kendisinden önce gelmişti.

Mübadele zamanı gözlerinden akan yaşlarla kasabadan ayrılarak Yunanistan’a giden Leonidas Efendi, aradan geçen onca seneden sonra, sağlığı elverir, bir aksilik çıkmazsa karısı ve oğluyla ziyarete gelmek istiyordu.

Ara sıra gönderilen mektuplarla da olsa bağını hiç koparmadığı çocukluk arkadaşı Vasıf Bey’e yazdığı son mektubunu “Sevgili kardeşim, tanrı ölmeden önce eski memleketimi görme arzumu gerçekleştirmeme yardımcı olur umarım,” diye bitirmişti.

Leonidas Karayani...Terzi Leonidas Efendi...

Yıllarca bir kuş olsam da memleketime uçsam umudunu yüreğinde özlemle biriktirmişti.

Kasabanın yaşlıları bu gözütok, insan canlısı dostlarını, maharetli terzilerini unutmamışlardı. Ve hatta hikayelerini büyüklerinden dinleyen orta yaşlı kasaba insanları da...

Terzi kasabada herkes tarafından sevilirdi.

Onun gitmesiyle kasabanın ışıkları sönüvermişti sanki.

Bazen Vasıf Bey, Leonidas Efendi’nin mektuplarında yazdıklarını kasabanın kahvesinde oturur, tavla oynarken arkadaşlarına anlatırdı.

“Çok üzüldüm. Acıdım vallahi!  Hani bizde bir atasözü vardır: Terziye göç demişler, iğnem yanımda demiş. Ama onunki hiç de öyle kolay olmamış.”

Ailesi ile birlikte Ege’nin dünya güzeli kasabasından, memleketinden Yunanistan'a zoraki göçerken kalbi gibi iğnesi de kırılmış meğer.

Yeni hayatına uyum göstermekte çok zorlanmıştı. Uzun süre mesleğini icra edememişti.

Anadolu’dan göç edenlerin nerdeyse tamamı “yeni” yaşamlarına uzun yıllar alışamamışlardı. Kendilerini vatanlarındaymış gibi hissedememişlerdi.

Göçtükleri bu yeni ülkede, Yunanistan’da, kendilerini evlerindeymiş gibi hissetmek için bir arada yaşamışlardı. Yerleştikleri yerlere başlarına yeni (Nea) kelimesini ekleyerek geldikleri şehirlerin, kasabaların isimlerini koymuşlardı.

Leonidas Efendi ve ailesi, Atina’da İzmir’den gelenlerin yaşadığı Nea Zmirni semtinde oturuyordu.

Semt sakinlerinin toplaştıkları kahvehanelerde muhabbet dönüp dolaşıp eski memleket hikayelerine gelirdi hep.

***

Vasıf Bey, eski zamanları gençlere şöyle anlatıyordu:

"Bizim zamanımızda daha henüz öyle dükkanlar, hazır elbise mağazaları falan yoktu. Evde dikiş bilen birisi varsa, anamız, ninemiz, artık her kimse o dikerdi, yoksa terzilere diktirirdik.  

Zaten takım elbise dikimi usta terzi işiydi.

Terzinizin elindeki kumaşlardan seçebilir ya da dışarıdan kumaş tedarik edip terzinize götürebilirdiniz. Sonrasında mezura ile boy, basen, bel, göğüs, kol ve bacak boyu ölçünüz alınır, terziniz istediğiniz modele ve ölçülerinize göre bir kalıp çıkarır ve kumaşı biçer, keserdi.

Kumaş biçilip kalıba göre birleştirildikten sonra terziniz sizi provaya çağırırdı. Bu ilk provaya terzilik lisanında ‘çıplak prova’ denirdi. İkinci prova ise ‘telalı prova’ydı. Üçüncü ve genelde son olan provada artık elbise meydana çıkar, son rötuşlar yapılırdı. Elbiseniz hazır olduğunda teslim alır, güle güle giyerdiniz.”

Leonidas Efendi, ustasından öğrendiği mesleğini ilerletmiş, küçük dükkanını adeta bir moda evine dönüştürmüştü.

Terzilik mesleği altın bilezikti bir zamanlar. Usta terziler aynı anda birçok çırak yetiştirmelerine rağmen çırak seçerken mutlaka seçici davranırlarmış. Elinin yatkınlığı, gözlerinin sağlamlığı, dikkatli, sabırlı ve titiz olması bir çırak adayını tezgah başına geçiren önemli etkenlerdenmiş.

***

Leonidas Efendi, giderken dükkanını kıdemli kalfası Şerafettin’e devretmişti.

Adet böyleydi.

Şerafettin Bey, diğer çırakların arasından sıyrılmış, zamanla Leonidas Efendi kadar olmasa bile iyi bir terzi olmuştu.

On yaşında çırak olarak başladığı terzilik mesleğini bu küçük dükkanda devam ettirmiş, elinden iğne ve ipliği düşürmemişti.

Onun da haylazlık ettiği, ustasını kızdırdığı zamanlar olmuştu.

O sabırlı adamı çileden çıkarıp kızdırmak ayrı bir maharetti. Bir iki kere Leonidas Efendi kendine hakim olamayıp kulaklarını çekmişti. Zaten kocaman kulakları vardı. Arkadaşları arasında ustası çektiği için kulakları uzadı diye bir rivayet yayılmıştı. Adı kepçekulak Şerafettin’e çıkmıştı.

Hamarat bir çocuktu. Çıraklığında da, kalfalığında da ustasının eli ayağı olmuştu.

Sabahları dükkana ustasından önce gelir, temizliği yapar; ardından kömür ütüsünün külünü döker, temizler, yeni közleri hazırlardı.

Şerafettin Bey de yıllardır bıkmadan usanmadan aynı işi yapıyordu.  

Ancak siparişleri yetiştirmekte zorlandıkları günler geride kalmıştı. Müşterilerin isteği üzerine takım elbise ve özel pantolon dikmek yerine sökük ve paça tamiri ile ütü yaparak mesleğini sürdürmeye çalışıyordu. Artık allah ne verdiyse...Hazır giyim sektörü; pantolonlar, giysiler daha ucuz oluyordu. Nerdeyse işçilik parasına pantolonlar vardı konfeksiyon mağazalarında. İnsanlar genelde hazır giyimi tercih ediyordu. 

Sadık müşterileri olmasa Şerafettin Usta da ayakta duramazdı.

Ona rağmen her gün dükkanına giderek çok sevdiği mesleğini yapıyordu.

Ustasını aratmamak için elinden geleni yapmıştı.

Ustasının anısına saygıdan dükkanda hiçbir şeyi değiştirmedi. Sokaktaki tabelasını bile.

“Erkek terzisi Leonidas Karayani”

İşgüzar bir kaymakam Şerafettin Bey’i tabela konusunda uyarmıştı:

“Leonidas Efendi yok artık. Tabelayı değiştirmeniz uygun olur,” demişti.

Şerafettin Bey, başına dert almak istemedi. Yeni bir tabela yaptırmayı, “Altın Makas erkek terzihanesi” yazdırmayı düşündü. Bir arkadaşının Türkiye’de neredeyse her şehir ve kasabada “Altın Makas” isimli bir terzi dükkanı olduğunu söylemesi üzerine vazgeçti.

Leonidas isminin üzerine bir makas deseni yaptırıp, monte etti. Tabelada sadece makas resminin yanında “Erkek terzihanesi” yazıyordu.

***

Leonidas Efendi, kasabada yaşadığı yıllarda oranın sadece terzisi değildi.

Küsleri barıştıran. Çaresizlere derman olmaya çalışan bir kasaba bilgesiydi aynı zamanda.

Zamanının boş kısmını fakir fukara için bir kaç parça giysi dikmek için harcardı.

Okula başlayan bütün çocukların önlükleri onun elinden çıkardı.

Hali vakti yerinde olana parasına, olmayana duasına elbise dikmişti senelerce.

Parası olmayan dikiş bedeli yerine üzümünü, kavununu, incirini, zeytinini verirmiş.

İyi bir terziydi. Pek büyük sayılmayan dükkanında sabahlara kadar uğraşıp didinirdi.

En önemlisi dürüst bir esnaftı.

Konuşmalar arasında Leonidas Efendi’nin dürüstlüğüne sıra geldiğinde kasabalıların aklına eski bir olay gelir gülerlerdi:

Yakın kasabalardan birinde başka bir terzi varmış: Terzi Remzi.

Arkasından üç kağıtçı Remzi diye konuşurlarmış.

Müşterilerinden biri takım elbise diktirmek için İstanbul’dan, bir tüccardan pahalı bir İngiliz kumaşı almış, getirmiş.

Birinci prova, ikinci prova derken artık elbise bitme aşamasına gelmiş. Müşteri elbisesini almak için heyecanla terzinin dükkanına gitmiş. Beklerken kapıdan içeri sekiz dokuz yaşlarında bir oğlan çocuğu girmiş. Terzi Remzi’nin küçük oğlu... Müşteri bir bakmış çocuğun üzerindeki pantolon kendi getirdiği kumaştan arta kalan parçadan yapılmış.

Bereket versin sıska, çelimsiz bir oğlanmış.

Kızmış, bir tuhaf olmuş, ama anlamamış gibi davranıp, yüzlememiş.

Bir keresinde bu olay konuşulduğunda Vasıf Bey, içini çekerek, “Eee, herkes aynı değil. Bu tür şeyler yaşanınca dürüst insanların değeri daha çok anlaşılıyor. Öyle değil mi?” demişti.

O devirde terziler önemli adamlardı.

Kasabanın bütün ileri gelenleri; kaymakam, belediye başkanı, hakim, savcı, doktor bey, okul müdürü, hepsi Leonidas Efendi’nin müşterileriydi. Tüccarlar, eşraftan zenginler, damat adayları...

Kasabalılar onu hiç unutmamışlardı. Fırsatı geldikçe adını anarlardı.

Yerel inanışlara göre de terziliğin önemli bir yeri vardı.

Rüyalarda terzi dükkanı görülmesi kısmet ve rızka delalet ederdi. Herkes için iyiliğe ve adalete işaretti.

Güya rüyada terziden yeni elbise almak zenginler için daha çok mala, yoksullar için refaha, memurlar için bir üst makama terfiye, tüccarlar için bereketli kazançlara, çiftçi için bereketli topraklara, diğer insanlar için ucuzluğa, kalp temizliğine, hamile kadının sağlıklı evlat doğurmasına tabir edilirdi.

Hatice nine, balkonundan, karşı pencereye Avniye ablaya seslendi:

“Kız, duydun mu terzi Leonidas Efendi, geliyormuş.”

“Duydum abla, duydum. Hayırlara vesile olur inşallah.”

***

Haber çabuk yayılmıştı.

Leonidas’ın akranı kasabanın yaşlıları dolaplarında hala muhafaza ettikleri güvelerin iştahını kırmak için keskin ve kendine özgü bir kokulu naftalinlerle korunan takım elbiselerini askılarından indirdiler, torbalarından çıkardılar.

Senelerdir giyilmemiş naftalinli elbiseler, kasabanın ihtiyarlarının yaşlanınca ufalmış bedenlerine bir iki beden bol oluvermişti.

Zamana yenik düşüp, bu dünyadan göçenlerin bir kısmının da oğulları, torunları elbiseleri giydiler.

1960’lı yıllardan birinin güzel, güneşli bir günüydü kocaman siyah bir araba kasabanın yukarı çarşısındaki meydana girince etraftaki kahvelerde bekleşenler sevgili terzilerini karşılamak için ayaklandılar, dışarı fırladılar.

Otomobil meydandaki koca çınarın altına yanaşıp, parketti.

Arabadan önce Leonidas’ın oğlu ve gelini, arkadan hanımı ve Leonidas indi.

Kasabalılar arabanın etrafını sarıp, alkışlar ve ıslıklarla eski dostlarını selamladılar.

Birden naftalin kokan takım elbiseli bir kalabalığın arasında kalan Leonidas şaşırdı.

Yaşlılardan Hafize teyze:

“Abovvv, bizim terzi hiç değişmemiş. Buradan göçerkene neydiyse aynısı.”

Avniye teyze, uyardı:

“Kız, o, Leonidas Efendi değil, oğlu. Terzi şu arkadaki ihtiyar.”

“Aaa, o da kocalmış disene.”

Bu konuşma geçen zamanı özetliyordu:

Oğlu yaşında kasabadan göçen terzi Leonidas Efendi, seksenlik bir ihtiyar olarak dönmüş, memleketini ziyaret ediyordu.

Bastonuna yaslanarak etrafını saran kalabalığı dikkatli gözlerle taradı.

Elbiseleri hayret verecek derecede hatırlıyordu.

“Sen, Mahmut Bey’in oğlusun galiba?”

“Evet, nerden anladınız?”

“Elbiseden. Kumaşından.”

“Kendisi biraz rahatsız, çok istedi, ama gelemedi. Evde.”

“O zaman biz gideriz ona.”

***

Şerafettin Bey, dükkanından fırlayıp ustasını karşılamaya çıktı.

Üzerinde ustasının ona diktiği damatlık elbisesi vardı. Naftalin kokusu dolapta muhafaza edilen bu elbiseye de sinmişti, ama önemli değildi.

Leonidas Efendi’nin üzerinde de o günün anısına kalfasının ona diktiği takım elbise vardı.

Karşılaşmaları çok duygusal anlar yaşamalarına neden oldu. İkisi de ağlamamak için kendilerini zor tutuyorlardı.

Şerafettin Bey, Leonidas Efendi’nin elini yakalayıp öptü. Ustası elini kaçırmadı. Usta çırak ilişkisinin bir geleneği idi bu.

Çırak ustasını hiç unutmamış, yokluğunda güzel giysiler dikerken dostluk ipliğini koparmamıştı.

Leonidas Efendi, yıllarını geçirdiği eski dükkanına girip, kesim masasının arkasındaki arkalıklı koltuğuna oturdu.

Getirilen kahvesini yudumlarken hiç konuşmadan her şeyi gözden geçirdi.

Kesim makası, iğnedenlik, yüksüğü, mezurası, dikiş makinası, hepsi yerli yerindeydi.

Gözleri buğulu, “Yahu neredeyse hiçbir şey değişmemiş sanki. Duvarlardaki resimler bile aynı,” dedi.

Çırağına bakıp, “Terzi, sadece elbise değil, gönül yapmayı da biliyor, kerata,” dedi.

O sırada Leonidas Efendi’nin duvardaki eski saatinin guguk kuşu onu onaylamak istermiş gibi başını çıkarıp günün yeni bir saatinin başladığını haber verdi.